TESYEV

Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak işe girebilmek için, "Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Olarak İstihdam Edilecek Engelliler Hakkında Uygulanacak Sınav Yönetmeliği" kapsamında düzenlenen merkezî sınava girmek gerekmektedir. Bu sınavın ilki, 01 Ekim 2000 tarihinde ÖSYM tarafından gerçekleştirilmiştir.

İşçilik sınavı ile ilgili bilgilere bulunduğunuz ildeki Türkiye İş Kurumu ünitelerinden ulaşabilirsiniz. Ayrıca, sınava ilişkin duyuru Resmî Gazetede de yayımlanmaktadır.

Sınava girecek ve kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilecek engellilerde aranacak şartlar ve istenilecek belgeler aşağıda belirtilmiştir:

a) Aranacak şartlar:

Bedensel, duygusal ve sosyal yeteneklerindeki engelleri nedeniyle çalışma gücünün en az %40`ından yoksun olmak,
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
18 yaşını (bir meslek veya sanat okulunu bitirenler için 15 yaşını) doldurmuş olmak,
En az orta öğretim (lise veya dengi okul) mezunu olmak,
Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
Taksirli suçlar ve aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veya affa uğramış olsalar bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya istimal veya istihlak kaçakçılığı, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü olmamak,
Kurum ünitelerinden birine engelli olarak kayıtlı olmak (ilk defa başvuracakların; nüfus cüzdanı aslı veya noter tasdikli sureti, engelli kimlik kartı veya sağlık kurulu raporu, 4 adet renkli fotoğraf, varsa diploma ile mesleğine ilişkin belgelerin aslı veya noter tasdikli suretiyle birlikte başvurmaları gerekir).

b) Sınava girmek isteyen ve yukarıda belirtilen şartları taşıyan engelliler sınav tarihinden en çok 6 ay önce çekilmiş 1 adet renkli fotoğraf ile birlikte Kurum ünitesine ve/veya ÖSYM bürosuna başvururlar.

Okur-yazar, ilköğretim mezunu ve zihinsel veya ruhsal engelli olanlar merkezî sınavdan muaftır.

Okur-yazar, ilköğretim mezunu ve zihinsel veya ruhsal engelli olanlar merkezî sınava tâbi değildir. Bu kapsamda bulunan ve talep koşullarına durumu uygun başvuranlardan Kurumca gönderilenler, önceden ilan edilen gün, saat ve adreste noter huzurunda kur`a çekimine tâbi tutulurlar. Adaylar istemeleri halinde kur`a çekimini izleyebilirler. Gerçekleştirilen kur`a çekimi sonucunda her açık iş için iki kişi belirlenir. Bu şekilde belirlenenler bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen komisyon tarafından yapılacak mülakata alınırlar. Mülakat sonunda işin gereklerini yerine getirebilecek niteliklere sahip oldukları belirlenenler işe alınırlar. Mülakatta ayrıca, işe alınacak işçi sayısının yarısını geçmeyecek sayıda yedek listesi oluşturulur. Kur`a ile ilgili olarak noterin düzenlediği belgenin bir nüshası işe alınacak işçinin özlük dosyasında muhafaza edilir.

Herhangi bir özel bilgi ve beceri gerektirmeyen vasıfsız işlerde istihdam edilecek engelliler ise, yazılı sınav dışında ayrıca sözlü sınava tâbi tutulmadan kurumca, yazılı sınav puanlarına göre hazırlanan listeler esas alınmak suretiyle, başarı sırasına göre belirlenir.

İşçilik sınavı sonuçları, ÖSYM tarafından öğrenim durumu, alınan puan ve engel gruplarını belirterek Türkiye İş Kurumu (İş ve İşçi Bulma Kurumu) Genel Müdürlüğü`ne bildirilmektedir. Sınav sonuçları ayrıca sınava katılmış olan adaylara da gönderilmektedir.

Bununla birlikte, kamu kurum ve kuruluşları tarafından Türkiye İş Kurumu`na bildirilen açık kontenjanlar Resmî Gazete`de yayımlanmaktadır.

Kurum, işgücü talebinin intikali üzerine başvuran adaylar içerisinde talep şartlarını haiz en yüksek puanlı adaydan başlamak üzere talep sayısının iki katına kadar adayın isim ve adreslerini içeren listeyi, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna gönderir. Geçici işçi statüsünde alınacak olan engelliler için bu Yönetmelik kapsamında hazırlanacak listeler Kurumca il düzeyinde de belirlenebilir.

Kamu kurum ve kuruluşları, Kurum tarafından gönderilen listelerin kendilerine ulaşmasını müteakip 30 gün içinde sözlü sınavları yapmak zorundadır. Sözlü sınavlarda görevin özelliğine göre adayların meslekî bilgileri ile davranışları değerlendirilir ve ihtiyaç duyulması hâlinde bilgi ve becerileri ölçülür. Sözlü sınavda değerlendirme 100 puan üzerinden en yüksek puanı alandan başlamak üzere başarı sıralamasına göre yapılır

Dolayısıyla kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilebilmeniz için gerekli işlemin yapılabilmesi ve daha detaylı bilgi konusunda Türkiye İş Kurumu nezdinde gerekli girişimlerde bulunmanız gerekmektedir.

Yazılı sınav sonuçları, izleyen yazılı sınavın sonuçlarının Kuruma bildirildiği tarihe kadar geçerlidir. Açık kontenjanların doldurulması için gerektiğinde her yıl sınav yapılabilir.

19.03.2004 tarihli Bakanlar Kurulu Kararına göre, 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamına giren işyerlerinde oranlar; kamu işyerlerinde engelliler için % 4, eski hükümlüler için % 2 olarak; özel sektör işyerlerinde engelliler için % 3, eski hükümlüler için % 1, terör mağdurları için de % 1 olarak belirlenmiştir. Özel sektör işyerlerinde kalan % 1`lik oran, işverenlerin tercihine göre, engelli veya eski hükümlü çalıştırma yönünde kullanılacaktır.

Engellilerin devlet memurluğuna alınmalarına ilişkin düzenleme 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu`nun 53 üncü maddesinde yer almaktadır. Bu maddeye dayanarak çıkarılan "Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları ile Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik" ile engellilerin devlet memurluğuna alınmalarına ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Kurumlarca, engellilere tahsis edilen boş kadrolara, ilk defa Devlet memuru olarak atanacaklar için açılan sınavla eş zamanlı veya engelli açığı bulunduğu sürece her yılın Nisan-Mayıs, Temmuz-Ağustos, Ekim-Kasım dönemlerinden bir veya bir kaçında sınav yapılır.

Sınav esnasında engel gruplarına göre, refakatçi bulundurulmasına izin verilir. Bu sınavların, engelli grupları dikkate alınarak sınav sorusu hazırlanması ve değerlendirmesi için özel sınav kurulu teşkil edilerek yapılması esastır.

Devlet memurluğuna ilişkin duyurulara Resmî Gazete ve Engelliler İdaresi Başkanlığı aracılığıyla ulaşılabilir

Tüm kamu kurum ve kuruluşlarının %3 oranında sakat memur çalıştırma zorunlulukları vardır.

Kamu kurum ve kuruluşlarının engelli memur çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı sorumludur.

Kamu ve özel sektör işverenlerinin engelli işçi çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden ÇSGB Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü sorumlu ve yetkilidir.

Kamu ve özel sektör işverenlerinden sorumluluğunu yerine getirmeyenlerden her ay çalıştırmadığı her engelli için belli bir miktar para cezası kesilmektedir. Bu ceza, 2005 yılı için 1.070YTL`dir.

Engelli memur çalıştırmamanın herhangi bir müeyyidesi bulunmamaktadır.

Engelli istihdam etme sorumluluğunu yerine getirmeyen işverenlerden toplanan ceza paraları, sakatların meslekî eğitim ve meslekî rehabilitasyonu, kendi işini kurma ve bu gibi projelerde kullanılmak üzere Türkiye İş Kurumuna aktarılmaktadır.

" Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları İle Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik"e göre engelli memur çalıştırmak zorunda olan kurum ve kuruluşlar çalışma yerlerini engellilerin çalışmalarını kolaylaştıracak şekilde düzenlemek, gerekli tedbirleri almak ve engellilerin çalışmaları ile ilgili özel yardımcı araç-gereçleri temin etmek zorundadır.

"Engelli, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik"e göre işverenler, işyerlerini imkânları ölçüsünde, engellilerin çalışmalarını kolaylaştırabilecek şekilde hazırlamak, sağlıkları için gerekli tedbirleri almak, çalışmaları için gerekli araç ve gereçleri sağlamak zorundadırlar.

" Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları İle Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik"e göre, belirli bir mesleği olan engellilerin meslekleri ile ilgili işlerde çalıştırılmaları esastır. Belirli bir mesleği olmayan veya mesleğine uygun kadro bulunmayan engelliler, engel durumlarına göre, yapabilecekleri hizmetlere ait mevcut kadrolarda çalıştırılır. Engelliler, engelliliklerini artırıcı veya ek engel getirici işlerde çalıştırılmazlar.

"Engelli, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelikçe, işverenler, imkânlar ölçüsünde engellileri mesleklerinde veya mesleklerine yakın işlerde çalıştırmak, işleriyle ilgili bilgi ve yeteneklerini geliştirmek zorundadır.

Özellestirilen veya özellestirilme kapsamina alinan kamu kuruluslarinda çalisan engelliler kapatma ve tasfiye halleri disinda isten çikarilamaz. Kapatma ve tasfiye hâllerinde ise, isten çikarilama durumunda is kaybi tazminati, kanunun diger çalisanlara tanidigi haklarin iki kati oraninda ödenir.

Bu durumdaki vatandaslarimizin saglik kuruluslarindaki tedavi giderlerinin karsilanabilmesi; 3816 sayili Ödeme Gücü Olmayan Vatandaslarin Tedavi Giderlerinin Yesil Kart Verilerek Devlet Tarafindan Karsilanmasi Hakkinda Kanun, 3294 sayili Sosyal Yardimlasma ve Dayanismayi Tesvik Fonu Kanunu kapsaminda mümkün olmaktadir. Yukarida belirtilen kanunlar kapsamindaki saglik yardimlarindan faydalanabilmek için gerekli belgeler ile birlikte ikamet edilen yerin Mülkî Idare Amirligi`ne basvurulmasi gerekmektedir.

Gelir vergisinde "sakatlik indiriminden" yararlanmak isteyen sakat hizmet erbabi, nüfus kâgidinin örnegi ve çalistigi isyerinden alacagi hizmet erbabi oldugunu gösterir belge ile birlikte illerde Defterdarlik Gelir Müdürlügüne, bagimsiz Vergi Dairesi bulunan ilçelerde Vergi Dairesi Müdürlügüne, diger ilçelerde Mal Müdürlügüne bir dilekçe ile basvuracaktir.

Sakatlik indiriminden yararlanmak isteyenlerin dilekçe ekinde bulunduracaklari belgeler sunlardir:
Engelli hizmet erbabi için:
a)Çalistigi isyerinden alacagi hizmet erbabi oldugunu gösterir belge,
b)Nüfus cüzdani örnegi ve üç adet fotograf.

Hizmet erbabinin bakmakla yükümlü oldugu engelli kisiler için:
a)Ücretlinin çalistigi isyerinden alacagi hizmet erbabi oldugunu gösterir belge,
b)Engelli kisilerin nüfus cüzdani örnegi ve üç adet fotograf
c)Engelli kisiye bakmakla yükümlü oldugunu gösteren belge.

Engelli serbest meslek erbabi için:
a)Vergi kimlik numarasini gösteren belge,
b)Nüfus cüzdani örnegi ve üç adet fotograf.

Serbest meslek erbabinin bakmakla yükümlü oldugu engelli kisiler için:
a)Serbest meslek erbabinin vergi kimlik numarasini gösteren belge,
b)Engelli kisilerin nüfus cüzdani örnegi ve üç adet fotograf,
c)Engelli kisiye bakmakla yükümlü oldugunu gösteren belge.

Sakatlik indiriminden yaralanma hakkina sahip basit usulde vergilendirilen engelliler için:
a)Vergi kimlik numarasini gösteren belge,
b)Nüfus cüzdani örnegi ve üç adet fotograf.

Engelli hizmet erbabi ile bakmakla yükümlü oldugu engelli kisi bulunan hizmet erbabi,
• Engelli serbest meslek erbabi ile bakmakla yükümlü oldugu engelli kisi bulunan serbest meslek erbabi,
• Basit usulde vergilendirilenlerden, tüccar ve ücretli durumuna girmeksizin, imalat, tamirat ve küçük sanat isleri ile ugrasan, (ilk madde ve yardimci malzeme müsteriye ait olarak faaliyet gösteren terzi, tamirci, marangoz gibi) engelliler yararlanmaktadirlar.

a) Sigortali olarak ilk defa çalismaya basladigi tarihten önce bu Kanunun 53 üncü maddesine göre malûl sayilmayi gerektirecek derecede hastalik veya arizasi bulunan ve bu nedenle malûllük ayligindan yararlanamayan sigortalilar, yaslari ne olursa olsun en az 15 yildan beri sigortali bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaslilik ve ölüm sigortalari primi ödemis olmak sartiyla yaslilik ayligindan yararlanirlar.
b) Sakatligi nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmis durumda olan sigortalilardan; ilgili mevzuati uyarinca, I. derece sakatligi olanlar yaslari ne olursa olsun en az on bes yildan beri sigortali bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaslilik ve ölüm sigortalari primi ödemis olmak, II. derece sakatligi olanlar yaslari ne olursa olsun en az on sekiz yildan beri sigortali olmak ve en az 4000 gün malûllük, yaslilik ve ölüm sigortalari primi ödemis olmak, III. derece sakatligi olanlar yaslari ne olursa olsun en az yirmi yildan beri sigortali olmak ve en az 4400 gün malûllük, yaslilik ve ölüm sigortalari primi ödemis olmalari sartiyla yaslilik ayligindan yararlanirlar. Sakatligi nedeniyle vergi indiriminden yararlanmasi dolayisiyla yaslilik ayligina hak kazanarak yaslilik ayligi alanlar Kurumca kontrol muayenesine tâbi tutulabilir.

Engellilik mevzuati hükümlerine göre Devlet Memurluguna alinanlardan en az 15 yil fiilî hizmeti bulunanlarin istekleri üzerine emekli ayligindan yararlanabilirler. Ancak engelli olmalarina ragmen ilgili mevzuat uyarinca ise alinmayanlar bu haklardan yararlanamazlar.

Emeklilik islemlerinden, Memur olarak çalisanlar Emekli Sandigi Genel Müdürlügünün, Isçi olarak çalisanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlügünün, Serbest Meslek Erbabi olanlar BAG-KUR Genel Müdürlügünün ilgili birimlerine müracaat etmeleri gerekmektedir.

Malûl sayilanlardan;
Toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yildan beri sigortali bulunup sigortalilik süresinin her yili için ortalama 180 gün malûllük, yaslilik ve ölüm sigortalari primi ödemis olmasi sartiyla malûllük ayligindan yararlanabilmektedirler.

Çalisma gücünün en az üçte ikisini yitirdigi tespit edilen; is kazasi veya meslek hastaligi sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60 kaybeden ve çalisma gücünün en az üçte ikisini yitirmis düzeyde sayilmayanlardan yapilan tedavi sonucunda, kurum saglik tesisleri kurullarinca düzenlenecek raporlarda çalisabilir durumda olmadigi belirtilen sigortali malûl sayilir. Ancak; sigortali olarak ilk defa çalismaya basladigi tarihte malûl sayilmayi gerektirecek derecede hastalik veya arizasi bulundugu, önceden veya sonradan yeterli belgelerle tespit edilen sigortali bu hastalik veya arizasi sebebiyle malûllük sigortasi yardimlarindan yararlanamaz.

Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarinda hasil olan arizalar veya duçar olduklari tedavisi imkânsiz hastaliklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma giren istirakçilere Malûl denir ve haklarinda Emekli Sandigi Kanununun malûllüge ait hükümleri uygulanir.

Adî malûllük ayligi, fiili hizmet müddetleri toplamina göre ve malûllük dolayisiyla vazifeden ayrildiklari tarihteki kesenege esas aylik veya ücretleri üzerinden asagida gösterilen nispetlerde baglanir.

Asgari bes sene emeklilige esas bir hizmette bulunmak sartiyla tedavisi gayri mümkün bir malûliyete duçar olup herhangi bir sekilde kazanç ve baskasinin yardimi olmaksizin idameli hayat imkâni kalmayan adî malûllere; 15 sene fiili hizmeti bulunan malûller gibi maas tahsis olunur. Ancak, bu maaslar dul ve yetimlere intikal etmez.

Fiilî ve itibarî hizmet hizmetleri toplamindaki ay kesirleri tam ay sayilir. Yil kesirlerinin her ayi için adî malûllük ayligi baglanmasinda esas tutulan vazife aylik veya ücreti tutarlarinin %1`inin 12 de biri adî malûllük ayligina ayrica eklenir.

Bag-Kur Kanununa göre çalisma gücünün en az üçte ikisini yitirdigi tespit edilen sigortali malûl sayilir.

Su kadar ki, sigortaliligin basladigi tarihte malûl sayilacak derecede hastalik veya arizasi bulundugu önceden veya sonradan tespit edilen sigortali, bu hastalik veya arizasi nedeniyle malûllük sigortasi yardimlarindan yararlanamaz.

Malûllük ayligindan yararlanabilmek için;
a) Malûl sayilmak,
b) Bu kanuna göre en az 5 tam yil sigorta primi ödemis olmak,
c) Malûllük ayligindan yararlanmak için yazili istekte bulunmak sarttir.

Bag-Kur`da fiili sigortaliligi devam ederken bir is kazasi veya meslek hastaligi sonucu çalisma gücünün en az üçte ikisini kaybedenler için 5 tam yil sigorta primi ödemis olmak kosulu aranmaz.

a) 1475 sayili kanuna tâbi sigortalilar ile es ve bakmakla yükümlü olduklari çocuklari, ana ve babalari,
b) Yaslilik ve malûllük ayligi almakta olanlar ile es ve bakmakla yükümlü olduklari çocuklari, ana ve babalari,
c) Ölüm ayligi almakta olanlar yararlanirlar.

Ancak, diger sosyal güvenlik kanunlarina ve özel kanunlara göre saglik yardimlarindan faydalananlar yararlanamazlar.

Saglik hizmeti, Saglik ve Sosyal Yardim Bakanligi, Sosyal Sigortalar Kurumu , mahallî idareler, üniversiteler, kamu iktisadî tesebbüslerine ait saglik tesisleri ile diger saglik tesislerinden satin almak suretiyle yürütülür.

Sigortalinin geçindirmekle yükümlü oldugu kimseler;
a) Karisi çalismayacak durumda malûl veya 60 yasini doldurmus kocasi,
b) 18 yasini veya ortaögrenim yapiyorsa 20 yasini doldurmamis veya 18 yasini doldurmus olup da çalisamayacak durumda malûl erkek çocuklari ile yaslari ne olursa olsun evli bulunmayan ve sosyal güvenlik kuruluslarina tâbi olarak çalismayan veya aylik yahut gelir almayan kiz çocuklari,
c) Geçici is göremezlik ödenegi verilmesine hak kazanilan tarihten önce, sigortali tarafindan evlat edinilmis, taninmis veya nesebi düzeltilmis,yahut babaligi hükme baglanmis çocuklar,
d) Geçiminin sigortali tarafindan saglandigi belgelenen ana ve babasi, dir.

Çocuklar için aile yardimi ödenegi verilmeyecek durumlar;
a) Evlenen çocuklar,
b) 19 yasini dolduran çocuklar, (19 yasini bitirdigi halde evlenmemis kiz çocuklarina 25 yasini dolduruncaya ve yüksek ögrenim yapmakta bulunan erkek çocuklar için 25 yasini geçmemek üzere ögrenimlerini bitirinceye kadar ve çalisamayacak derecede malûllükleri resmi saglik kurulu raporu ile tespit edilenler için süresiz olarak ödenegin verilmesine devam olunur.)
c) Kendileri hesabina ticaret yapan veya gerçek veya tüzel kisiler yaninda her ne sekilde olursa olsun menfaat karsiligi çalisan çocuklar (Ögrenim yapmakta iken tatil devresinde çalisanlar hariç.)
d) Burs alan veya Devletçe okutulan çocuklardir.

Ölüm tarihinde iyilestirilmesi olanaksiz hastaliklarinin ve veya sakatliklarinin çalismalarina engel oldugu saglik kurulunca onaylanacak raporla tespit edilenlere muhtaç olmalari sartiyla, ölüm tarihindeki yaslari ne olursa olsun ölüm tarihini izleyen aybasindan, sonradan bu sekilde malûl ve muhtaç duruma düstükleri anlasilanlara kendileri veya veli veyahut vasileri tarafindan Sandiga müracaat tarihlerini takip eden aybasindan itibaren aylik baglanir. Aylik almakta iken yukaridaki açiklamalar kapsamina girmedikleri ayni sekilde anlasilanlarin ayliklari, yaslari dolayisiyla ayliklarinin kesilmesi gereken tarihte kesilmeyerek ödenmeye devam edilir.

Çocuklardan 18 yasini, ögrenim yapmasi halinde 20 yasini, yüksek ögrenim yapmasi halinde 25 yasini doldurmamis olan veya çalisamayacak durumda malûl bulunan ve Sosyal Sigortaya, Emekli Sandiklarina tâbi çalismalarindan dolayi gelir veya aylik almayan erkek çocuklarla yaslari ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan bosanan veya dul kalan ve Sosyal Sigortaya, Emekli Sandiklarina tâbi bir iste çalismayan, buralardan gelir veya aylik almayan kiz çocuklarinin her birine aylik baglanir.

Çocuklardan 18 yasini (veya orta ögrenim yapmasi halinde 20 yasini, yüksek ögrenim yapmasi halinde 25 yasini) doldurmamis veya yaslari ne olursa olsun çalisamayacak durumda malûl bulunan çocuklari ile geçimini saglayacak baska bir geliri olmamak kosulu ile yaslari ne olursa olsun evlenmemis kiz çocuklarinin her birine maas baglanir.

Bu durumdaki vatandaslarimizin saglik kuruluslarindaki tedavi giderlerinin karsilanabilmesi; 3816 sayili Ödeme Gücü Olmayan Vatandaslarin Tedavi Giderlerinin Yesil Kart Verilerek Devlet Tarafindan Karsilanmasi Hakkinda Kanun, 3294 sayili Sosyal Yardimlasma ve Dayanismayi Tesvik Fonu Kanunu kapsaminda mümkün olmaktadir. Yukarida belirtilen kanunlar kapsamindaki saglik yardimlarindan faydalanabilmek için gerekli belgeler ile birlikte ikamet edilen yerin Mülkî Idare Amirligi`ne basvurulmasi gerekmektedir.

Gelir vergisinde "sakatlik indiriminden" yararlanmak isteyen sakat hizmet erbabi, nüfus kâgidinin örnegi ve çalistigi isyerinden alacagi hizmet erbabi oldugunu gösterir belge ile birlikte illerde Defterdarlik Gelir Müdürlügüne, bagimsiz Vergi Dairesi bulunan ilçelerde Vergi Dairesi Müdürlügüne, diger ilçelerde Mal Müdürlügüne bir dilekçe ile basvuracaktir.

Sakatlik indiriminden yararlanmak isteyenlerin dilekçe ekinde bulunduracaklari belgeler sunlardir:
Engelli hizmet erbabi için:
a)Çalistigi isyerinden alacagi hizmet erbabi oldugunu gösterir belge,
b)Nüfus cüzdani örnegi ve üç adet fotograf.

Hizmet erbabinin bakmakla yükümlü oldugu engelli kisiler için:
a)Ücretlinin çalistigi isyerinden alacagi hizmet erbabi oldugunu gösterir belge,
b)Engelli kisilerin nüfus cüzdani örnegi ve üç adet fotograf
c)Engelli kisiye bakmakla yükümlü oldugunu gösteren belge.

Engelli serbest meslek erbabi için:
a)Vergi kimlik numarasini gösteren belge,
b)Nüfus cüzdani örnegi ve üç adet fotograf.

Serbest meslek erbabinin bakmakla yükümlü oldugu engelli kisiler için:
a)Serbest meslek erbabinin vergi kimlik numarasini gösteren belge,
b)Engelli kisilerin nüfus cüzdani örnegi ve üç adet fotograf,
c)Engelli kisiye bakmakla yükümlü oldugunu gösteren belge.

Sakatlik indiriminden yaralanma hakkina sahip basit usulde vergilendirilen engelliler için:
a)Vergi kimlik numarasini gösteren belge,
b)Nüfus cüzdani örnegi ve üç adet fotograf.

Engelli hizmet erbabi ile bakmakla yükümlü oldugu engelli kisi bulunan hizmet erbabi,
• Engelli serbest meslek erbabi ile bakmakla yükümlü oldugu engelli kisi bulunan serbest meslek erbabi,
• Basit usulde vergilendirilenlerden, tüccar ve ücretli durumuna girmeksizin, imalat, tamirat ve küçük sanat isleri ile ugrasan, (ilk madde ve yardimci malzeme müsteriye ait olarak faaliyet gösteren terzi, tamirci, marangoz gibi) engelliler yararlanmaktadirlar.

a) Sigortali olarak ilk defa çalismaya basladigi tarihten önce Sosyal Sigortalar Kanununa göre malûl sayilmayi gerektirecek derecede hastalik veya arizasi bulunan ve bu nedenle malûllük ayligindan yararlanamayan sigortalilar, yaslari ne olursa olsun en az 15 yildan beri sigortali bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaslilik ve ölüm sigortalari primi ödemis olmak sartiyla yaslilik ayligindan yararlanirlar. (SSK md.:60)

b) Sakatligi nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmis durumda olan sigortalilardan; ilgili mevzuati uyarinca, I. derece sakatligi olanlar yaslari ne olursa olsun en az on bes yildan beri sigortali bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaslilik ve ölüm sigortalari primi ödemis olmak, II. derece sakatligi olanlar yaslari ne olursa olsun en az on sekiz yildan beri sigortali olmak ve en az 4000 gün malûllük, yaslilik ve ölüm sigortalari primi ödemis olmak, III. derece sakatligi olanlar yaslari ne olursa olsun en az yirmi yildan beri sigortali olmak ve en az 4400 gün malûllük, yaslilik ve ölüm sigortalari primi ödemis olmalari sartiyla yaslilik ayligindan yararlanirlar. Sakatligi nedeniyle vergi indiriminden yararlanmasi dolayisiyla yaslilik ayligina hak kazanarak yaslilik ayligi alanlar Kurumca kontrol muayenesine tâbi tutulabilir. (SSK md.:60)

Engellilik mevzuati hükümlerine göre Devlet Memurluguna alinanlardan en az 15 yil fiilî hizmeti bulunanlarin istekleri üzerine emekli ayligindan yararlanabilirler. Ancak engelli olmalarina ragmen ilgili mevzuat uyarinca ise alinmayanlar bu haklardan yararlanamazlar.

Emeklilik islemlerinden, Memur olarak çalisanlar Emekli Sandigi Genel Müdürlügünün, Isçi olarak çalisanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlügünün, Serbest Meslek Erbabi olanlar BAG-KUR Genel Müdürlügünün ilgili birimlerine müracaat etmeleri gerekmektedir.

Kimler Malul sayilir?

A) 1-a) Kurum hastanelerince düzenlenecek usulüne uygun saglik kurulu raporlari ve dayanagi tibbi belgelerin incelenmesi sonucu çalisma gücünün en az 2/3` ünü yitirdigi,
b) 34 üncü madde geregince yapilan tedavi sonunda Kurum saglik tesisleri saglik kurullarinca düzenlenecek usulüne uygun rapor ve dayanagi tibbi belgelerin incelenmesi sonucu çalisma gücünün en az 2/3` ünü yitirdigi,
c) Is kazasi ve meslek hastaligi sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60`ini yitirdigi, Kurumca tespit edilen sigortali malullük sigortasi bakimindan malul sayilir.

2- Meslek hastaligi sonucu, meslekte kazanma gücü azalma oraninin tespiti Kurumun meslek hastaliklari hastanelerince yapilir.

B) Bu Kanun kapsaminda ilk defa çalismaya basladiklari tarihte mevcut hastalik ve arizasi bulunanlar bu hastalik veya arizasinin malul sayilmayi gerektirecek düzeyde olmadigini Kurum veya Kurum disindaki hastanelerden ise girmeden önce alinmis, usulüne uygun saglik raporu ve dayanagi tibbi belgelerle kanitlamakla yükümlüdürler. Sigortali olarak ilk defa çalismaya basladigi tarihte, malul sayilmayi gerektirecek derecede hastalik veya arizalarinin bulundugu önceden veya sonradan tespit edilen sigortalilar bu hastalik veya arizalari nedeni ile malullük sigortasi yardimlarindan yararlanamazlar. Bu gibi sigortalilara malullük sigortasindan evvelce ödenmis bulunan ayliklar geri alinir. (SSK md. :53)

Yukaridaki maddeye göre malul sayilanlardan;
Toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yildan beri sigortali bulunup sigortalilik süresinin her yili için ortalama 180 gün malûllük, yaslilik ve ölüm sigortalari primi ödemis olmasi sartiyla malûllük ayligindan yararlanabilmektedirler. (SSK md. :53)

Millî Egitim Bakanligi bünyesinde Isitme Engelliler Çok Programli Liseleri, Ortopedik Engelliler Meslek Liseleri, zihinsel engellilere yönelik Meslekî Egitim Merkezleri, Is Egitim Merkezleri ve Yetiskin Zihinsel Engelliler Is Egitim Merkezleri engellilere yönelik meslekî egitim programlari düzenlenmektedir.

Bu kuruluslarin meslekî egitim faaliyetlerinden yararlanmak isteyen kisiler Ankara’daki kuruluslar için Millî Egitim Bakanligi Özel Egitim Rehberlik ve Danisma Hizmetleri Genel Müdürlügüne, illerdeki kuruluslar için il Millî Egitim Müdürlüklerine basvurabilirler.

Türkiye Is Kurumu ve MEB Çiraklik Yaygin Egitim Genel Müdürlügü engellilere yönelik meslek edindirme kurslari düzenlemektedir.

Türkiye Is Kurumu tarafindan düzenlenen meslek edindirme kurslarin yararlanabilmek için;
a) 15 yasindan gün almis,
b) En az ilkokul mezunu (Dogu ve Güneydogu Anadolu Bölgeleri ile kalkinmada öncelikli illerde açilacak kurslara okuma-yazma bilenler de katilabilmektedir.),
c) En az %40 oraninda engelli,
d) Yetistirilecek meslege uygun özelliklere sahip,
e) Kuruma kayitli açik issiz olmaniz gerekmektedir.

MEB Çiraklik ve yaygin Egitim Genel Müdürlügünün illerde ve ilçelerde Halk Egitimi Merkezleri araciligiyla düzenlemekte oldugu yaygin meslekî ve sosyal-kültürel kurslara katilabilmek için bu merkezlere veya il/ilçe millî egitim müdürlüklerine basvurmak gerekmektedir.

Engellilere yönelik meslek edindirme kurslari düzenlemek isteyen derneklerin bulunduklari illerdeki Is Kurumu Il Müdürlüklerine basvurmalari gerekmektedir.

Kendi isini kurmak isteyen engelliler için Türkiye Halk Bankasi tarafindan Engelli Girisimci Kredisi verilmektedir.

Bu Krediden Faydalanma Kosullari:

• Çalisma gücünüzün en az % 40’ini kaybetmis olmak,
• Bir iste verimli bir sekilde çalisilabilecegini saglik kurulu raporu ile belgelendirmek,
• 18 yasindan gün almis (üst yas siniri yoktur) olmak gerekmektedir.

Bu krediden faydalanabilmek için nasil bir is yapilacagini, hangi tür sanayi veya hizmet sektörü ile ilgili ticari faaliyette bulunulacagini belirleyip, en yakin Halk Bankasi subesine basvurmak gerekmektedir.

Engelli girisimci kredisinden yararlanacak kisinin öncelikle engelli kisi tanimina uygun olmasi ve herhangi bir ticari faaliyetinin bulunmamasi gerekmektedir. Elinde yapacagi isle ilgili belgesi bulunanlara öncelik taninacak, elinde belgesi olmayanlara beyan ve inceleme sonucuna göre kredi kullandirilabilecektir.

Bu kredi bir isyeri açacaklara verilebilecegi gibi, kendi evinde el becerilerine uygun bir is yapabilecek ve maddi destege ihtiyaç duyan engellilere de verilebilir.

572 sayili Kanun Hükmünde Kararname ile 1580 sayili Belediyeler Kanunu’nda degisiklik yapilarak kendi isinizi kurmada kolayliklar getirilmistir. Kanun, belediyelere ait ve belediyeler tarafindan isletilen veya kiraya verilen büfeler, otoparklar gibi isyerlerinin engelliler tarafindan isletilmesi konusunda kolaylik saglanmasi hükmünü getirmistir.Ancak, bunun için yasanilan yerin belediye meclisine basvurmak gerekmektedir.

Ayrica; 24 Ekim 1998 tarih ve 4382 sayili Yasa ile Türkiye Is Kurumu bünyesinde engellilere yönelik meslekî egitim, meslekî rehabilitasyon, kendi isini kurma ve bunun gibi projeler için maddî kaynak yaratilmistir.

Millî Egitim Bakanligi ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’na bagli resmi kurumlar ile bu kurumlardan açilis izni alan özel özel egitim okullari, rehabilitasyon merkezleri ve kurslar bulunmaktadir.

Millî Egitim Bakanligina bagli özel egitim okullari için:

a) Saglik Kurulu Raporu,
• Rehberlik ve Arastirma Merkezlerinden Alinacak Egitsel Tanilama Raporu,
• Egitim Alacak Bireyin 3-21 Yas Arasinda Olmasi,

d) Nüfus Cüzdani Örnegi,

e) 6 Adet Fotograf.

Millî Egitim Bakanligina Bagli Özel Kurslar Için:

• Nüfus Cüzdani Örnegi,
• Ögrenim Belgesi,
• Iki Adet Fotograf ,
• Sabika Kayit Belgesi (Resmi Daire Ve Kurumlarda Görevli veya Resmi ve Özel Egitim Kurumlarinda Ögrenci Oldugunu Belgelendirenler Hariç)

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlügünden Açilis Izni Alan Kurumlar Için:

• Saglik Kurulu Raporu,
• Isitme Engelli Ise Odyogram,
• Egitim Alacak Bireyin 3-21 Yas Arasinda Olmasi,

d) Nüfus Cüzdani Örnegi

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bagli bakim ve rehabilitasyon merkezlerinde böyle bir hizmet bulunmaktadir. Gerekli bilgi Il Sosyal Hizmetler Müdürlüklerinden alinabilir.

Engelli çocuklar için bu tür özel bakim merkezleri bulunmamaktadir.

0-6 yas grubundaki engelli çocuklara yönelik özel gündüzlü kres ve bakim merkezleri bulunmamaktadir. Ancak bu yas grubundaki çocuklari hizmet kapsamina alan özel özel egitim merkezleri ve üniversitelerin ilgili bölümlerindeki birimler bulunmaktadir.

Basbakanlik Engelliler Idaresi Baskanligi, Engelli Danisma Merkezleri (varsa Illerde Belediyelerin açtigi Merkezler), Il Sosyal Hizmetler Müdürlükleri, Millî Egitim Bakanligi Il Millî Egitim Müdürlükleri’nden bilgi edinebilirsiniz.

1.Abant İzzet Baysal Üniversitesi  Eğitim Fakültesi  (BOLU)	Zihin Engelliler Öğretmenliği
2.Anadolu Üniversitesi  Eğitim Fakültesi  (ESKİŞEHİR)	Zihin Engelliler Öğretmenliği İşitme Engelliler Öğretmenliği
3.Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi (ANKARA)	Zihin Engelliler Öğretmenliği
4.Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi (ANKARA)	Görme Engelliler Öğretmenliği Zihin Engelliler Öğretmenliği
5.Karadeniz Teknik Üniversitesi  Fatih Eğitim Fakültesi  (TRABZON)	İşitme Engelliler Öğretmenliği Zihin Engelliler Öğretmenliği
6.Marmara Üniversitesi  Atatürk Eğitim Fakültesi (İSTANBUL)	Zihin Engelliler Öğretmenliği
7.Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi (SAMSUN)	İşitme Engelliler Öğretmenliği Zihin Engelliler Öğretmenliği
8.Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi (KONYA)	Zihin Engelliler Öğretmenliği

Emekli Sandigi ve SSK sosyal güvencesindeki engelli çocugu olan ailelere “Engelli Çocuklarin Egitimi, Tedavi ve Rehabilitasyonu” adi altinda devlet yardimi yapilmaktadir. Engelli çocuklarin ailelerine gelisim ve egitim yardiminin ödenebilmesi için özel egitimlerinin, tibbi rehabilitasyonlarinin ve sosyal rehabilitasyonlarinin yapilacagi özel egitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam etmeleri gerekmektedir.

2003 Mali Yili Bütçe Uygulama Talimatina göre engelli çocuklarin egitimleri için Emekli Sandigi ve SSK’ya bagli olanlara ayda en çok 285.000.000 TL ödenmektedir.

Yüksekögrenim gören basarili ve ihtiyaç sahibi engelli ögrencilere, Yüksekögrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlügüne yaptiklari basvurularinda engelli olduklarini belgeledikleri durumlarda ögrenci puanlamaya dahil edilmeksizin öncelikli olarak Ögrenim Kredisi, Katki Kredisi ve Yurt Tahsisinden yararlanmalari saglanmaktadir. Ögrenim Kredisi diger ögrencilerle ayni olup 2002 yili itibariyle 3 aylik 135.000.000 TL olarak ödenmektedir. Katki Kredisi ise YÖK’ün belirledigi miktar olup bu miktari engelli ögrenci adina Yüksekögrenim ve Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlügü ödemektedir.

Basbakanlik Sosyal Yardimlasma ve Dayanismayi Tesvik Fonu Yüksek Ögrenim Bursu engelli oldugunu saglik kurulu raporu ile belgeleyen engellilere verilmesinde öncelikler arasinda yer almakta ve 2002-2003 ögretim yilinda bir engelli ögrenciye verilen aylik 75.000.000 TL’dir. Bu rakam engelli olmayan ögrenciler için ise 65.000.000 TL’dir.

Yüksek ögrenim kurumuna girmeye hak kazanan ve kayit yaptirarak ögrenimine baslayan ögrenci ilk yilinda bulundugu valiligin bünyesindeki sosyal Dayanisma ve Yardimlasma Vakfina basvurmasi durumunda Basbakanlik bursundan yararlandirilmaktadir.

Millî Egitim Bakanligi, Rehberlik Arastirma Merkezleri, En yakin özel egitim kurumu, en yakin okullardir.

Okullarda genel olarak kaynastirma egitimine öncelik verilmektedir.

Görme engellilere okul öncesi dönemde gündüzlü, ilkögretim düzeyinde yatili ve gündüzlü olarak egitim verilmektedir. Ilkögretim okulunu bitiren görme engelli ögrenciler, ögrenimlerine normal okullarda kaynastirma yoluyla devam ederler.

Braille ile yazilmis ders kitaplari Görme Engelliler Aksam Sanat ve Basim Evi Matbaasinda basilip ihtiyaç sahiplerine talep halinde ulastirilmaktadir.

Isitme engellilere okul öncesi, ilkögretim ve orta ögretim düzeyinde gündüzlü ve yatili olarak egitim hizmeti verilmektedir.

Isitme engelli ögrenciler meslek liselerine sinavsiz olarak yerlesebilmektedirler. Ayrica, Eskisehir Anadolu Üniversitesi Engelliler Yüksek Okulunda Isitme engelliler için yüksekögretim olanagi sunulmaktadir.

Ortopedik engellilere yatili ve gündüzlü olmak üzere okul öncesi, ilkögretim ve meslek lisesi düzeyinde egitim olanagi sunulmaktadir.

Zihinsel engelliler, egitilebilir ve ögretilebilirler olmak üzere iki ayri grup olarak okullarda egitim almaktadirlar. Bunlar engel derecelerine göre yapilandirilmis okullar olup Ilkögretim Okullari, Egitim Uygulama Okullari, Is Egitim Merkezleri, Meslekî Egitim Merkezleridir.

Ayrica kaynastirma okullari veya siniflarinda da egitim alabilmektedirler.

Üniversite sinavi sirasinda ortopedik ve görme özrü bulunanlar için uygun düzenlenmis sinav mekânlari hazirlanir, görme engelliler ve az görenler için 30 dakikalik ek sinav süresi verilir, sinav sorularini okuyacak ve söylenecek yanitlari yazacak uygun egitimde ve düzgün diksiyonlu “yardimci refakatçi” esliginde sinava girme olanagi taninir.

Az gören üniversite ögrencileri fakülte/yüksek okul/bölüm amirliklerine yazili olarak basvurarak sinav sorularini büyük puntolu yazilmis olarak saglayabilirler.

Millî Egitim Bakanligi’na bagli Rehberlik ve Arastirma Merkezi Müdürlükleri bu konuda ailelere yardimci olmaktadir. Kisitli sayida da olsa Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlügüne bagli aile danisma ve rehabilitasyon merkezleri bulunmaktadir.

Il Rehberlik ve Arastirma Merkezleri, Üniversitelerin Psikoloji veya Özel Egitim Bölümlerinde ögrenebilirsiniz.

Uzun süre hastanede yatan çocuklar için bazi hastaneler bünyesinde “Hastane Ilkögretim Okullari” bulunmaktadir.

Otistik çocuklarin bireysel özellikleri mevcut egitim ögretim ortamlarindan yararlanmalarina engel teskil ettiginden, bu çocuklarin bireysel özelliklerine yönelik egitim-ögretim ortamlari olusturulmasi amaciyla Bagimsiz ve Bagimli Otistik Çocuklar egitim Merkezleri açilmaktadir. Ilkögretim okullari bünyesinde açilan bagimli otistik çocuklar egitim merkezlerinde, otistik özellikler gösteren çocuklara bireysel egitim verilmekle birlikte kaynastirma yoluyla da egitim verilmektedir. Ankara, Malatya, Izmir, Denizli ve Istanbul illerinde bu çocuklara yönelik hizmet veren Millî Egitim Bakanligina bagli okullar bulunmaktadir. Ayrica Ankara Üniversitesi Çocuk Psikiyatrisi Anabilim Dalina bagli “Otistik Çocuklar Için Tani, Tedavi Arastirma Ve Uygulama Merkezi” vardir.

Bu amaçla Millî Egitim Bakanligi Egitim Teknolojileri Genel Müdürlügü’ne bagli hizmet veren Açik ögretim kurumlari bulunmaktadir. Egitim, uzaktan egitim seklinde verilmektedir. Kayit yaptirmak veya bilgi almak için Illerde bulunan Millî Egitim Müdürlügü Egitim Hizmetleri Merkezine basvuru yapilmalidir. Açik ilkögretim okuluna kayitlar istenilen belgeleri tamamlayarak haziran ayinda yapilmalidir.

Bulunduklari ilçelerdeki Halk Egitim Merkezlerine basvuru yaparak kursa katilabileceklerdir. Buradan okur-yazarlik belgesi alip daha sonra açik ilkögretim okullarina kayit yaptirabilirler.

Bu listeyi Il ve Ilçe Millî Egitim Müdürlüklerinden Rehberlik ve Arastirma Merkezlerinden, Il Sosyal Hizmetler Müdürlüklerinden saglayabilirsiniz. Ayrica Baskanligimiz tarafindan yayinlanmis olan Engellilere Hizmet veren Kurum ve Kuruluslar Rehberinde bu bilgiler bulunmaktadir.

18.02.2000 tarih ve 23968 sayili Resmî Gazete`de yayimlanan Gümrük Genel Tebligi (Muafiyetler) Seri No: 2`nin 2 nci maddesinde 4458 sayili Gümrük Kanunu`na göre muafen özel tertibatli sakat araci ithal edecek kisilerin el ve ayaklardaki ortopedik özre dayanan engelliler nedeniyle malûl ve sakat olmasi gerekir." hükmü mevcuttur.

Engellinün, durumunu belgeleyen yetkili hastanelerden alinmis saglik kurulu raporu ve H sinifi sürücü belgesi ile birlikte Ankara Naklihane ve Bedelsiz Ithalat Gümrük Müdürlügüne müracaat etmesi gerekmektedir.

El ve ayak fonksiyonlarini tamamen yitirmis olmalari nedeniyle bizzat sakat kisi tarafindan kullanilamayan, sakat kisinin araca binip, inmesiyle tasinmasini kolaylastirici tertibati bulunan ve sakat kisinin üçüncü dereceye kadar kan veya sihri hisimlarindan bir sürücü veya sakat kisi tarafindan is akdine bagli olarak istihdam edilen bir sürücü tarafindan kullanilan minibüsler gümrük vergilerinden muaftir.

Engellinün, durumunu belgeleyen yetkili hastanelerden alinmis saglik kurulu raporu ile birlikte Ankara Naklihane ve Bedelsiz Ithalat Gümrük Müdürlügüne müracaat etmesi gerekmektedir.

Muafiyetler:

Söz konusu araçlar gümrük vergilerinin yanisira; Özel Tüketim Vergisi, Katma Deger Vergisi, Motorlu Tasitlar Vergisi ve Tasit Alim Vergilerinden muaftir.

Engelli vatandaslarimizin yurtiçinden temin edecegi kullanilmamis özel tertibatli araçlarin ilk iktisabi Özel Tüketim Vergisinden istisna edilmistir. Ancak bu istisnadan yararlananlar, 5 yil süre ile ikinci bir defa bu istisnadan yararlanamayacaktir.

Ilk iktisabinda ÖTV istisnasindan yararlananlarin, bu tasiti istisnadan yararlanmayan bir kisi veya kuruma devretmesi halinde, bu devir dolayisiyla adina kayit ve tescil islemi yapilandan, ilk iktisaptaki matrah üzerinden, kayit ve tescil tarihindeki orana göre, bu tarihte tarh ve tahakkuku yapilacak olan ÖTV nin tahsil edilecegi açiklanmistir.

Muafiyetler:

Söz konusu araçlar için %18 oraninda Katma Deger Vergisi uygulanmakta; Özel Tüketim Vergisi, Motorlu Tasitlar Vergisi ve Tasit Alim Vergilerinde muafiyet uygulanmaktadir. Kullanilmis araçlar için herhangi bir vergi ödenmemektedir.

Özel tertibatli araç kullanabileceginize dair saglik kurulu raporu ile birlikte sürücü kurslarina müracaat edebilirsiniz.

H sinifi sürücü belgesine iliskin düzenlemeler Karayollari Trafik Yönetmeligi`nde yer alir.

Engellilerin egitimi, çalismasi veya fiziksel, ruhsal ve sosyal gelisimlerine yönelik olarak özel suretle imal edilmis olup, malûl ve sakatlarin kendi kullanimlari için getirdikleri veya onlara yardim saglanmasi amacina yönelik olarak kamu yararina faaliyette bulunan dernekler ile Saglik Bakanliginca yetki verilmis kurum ve kuruluslarca ithal edilen ve Kararnamede sayilan esyalar gümrük vergilerinden muaftir.

Bu esyalar:

• Görmeyenler ve kismen görenler için egitsel, bilimsel veya kültürel gelisimlerine yönelik olmak üzere özel surette imal edilmis matbu yayinlar, kabartma baskilar ve kagitlari, braille kagidi, beyaz bastonlar, yazi ve kelime islem makineleri, konusan kitaplar, kasetçalarlar, büyütücü televizyon ekranlari, elektronik yer saptayici ve engel dedektörü, saatler ve diger parçalar vb.
• Ortopedik cihazlar (motorlu veya motorsuz koltuklar, bisiklet, motosiklet, koltuk degnekleri, protez organlar vb.)
• Isitme engellilerin isitmesini kolaylastirmaya mahsus cihazlar.
• Vücut kusur veya noksanligini gidermek amaciyla üstte veya elde tasinan veya vücudun içine yerlestirilen diger cihazlar.
• Eglence merkezleri için özel oyun ekipmanlari gibi esyalardir.

Özel olarak malûl ve sakatlarin kullanimina mahsus olan ve esya ile birlikte getirilen parça, yedek parça ve standart aksesuarlara veya bu esyanin bakim, kontrol, ayarlama ya da tamiri için gerekli olan aletler de muafiyet kapsamindadir. Söz konusu parça, yedek parça ve aksesuarlar ile sair aletlerin esyanin ithalinden sonra getirilmesi halinde muafiyetin uygulanmasi için bunlarin muafen ithal edilen esya ile ilgili olduklarinin tevsik edilmesi gerekir.

Bu esyalarin muafen ithaline iliskin talepler, dogrudan esyanin getirildigi Gümrük Idaresine yapilir. Gümrük Idaresi`nce esyanin Kararname kapsaminda ve kararnamede sayilan esya olmasi halinde ithaline izin verilir.

2022 sayili "65 Yasini Doldurmus Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaslarina Aylik Baglanmasi Hakkinda Yasa" kapsaminda baglanan bir ayliktir.

Yasaya göre; 65 yasini doldurmus, kendisine kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmayan, sosyal güvenlik kuruluslarinin herhangi birisinden her ne nam altinda olursa olsun bir gelir veya aylik hakkindan yararlanmayan, nafaka baglanmamis veya baglanmasi mümkün olmayan, mahkeme karariyla veya dogrudan dogruya baglanmis herhangi bir devamli gelire sahip bulunmayan ve muhtaçligini Il veya Ilçe Idare Heyetlerinden alacaklari belgelerle kanitlayan Türk vatandaslarina hayatta bulunduklari sürece, 750 gösterge rakaminin her yil Bütçe Kanunu ile tespit edilecek katsayi ile çarpimindan bulunacak tutarda aylik baglanir.

Bunlardan evli olup, esleri yukaridaki sartlara haiz olanlarin aile reislerine ise bu aylik %50 arttirilarak baglanir.

Herhangi bir sekilde bu maddede yazili miktarlardan fazla devamli gelir saglayan veya saglanmasi mümkün olan kimselerin geçim kaynagi var sayilir ve kendilerine aylik baglanmaz.

65 yasini doldurmadigi halde baskalarinin yardimi olmaksizin hayatini devam ettiremeyecek sekilde malûl olduklarini tam tesekküllü hastanelerden alacaklari saglik kurulu raporu ile kanitlayanlarla durumlarina uygun bir ise yerlestirilemeyen sakatlardan, yukaridaki sartlari tasiyan Türk vatandaslarina da bu kanun hükümlerine göre ayni ölçüde aylik baglanir.

Hâlen (2003) üç aylik olarak ödenmekte olan ayligin aylik tutari 51.450.000 TL.`dir.

Aylik Emekli sandigi Genel Müdürlügü tarafindan ödenmektedir. Müracaatlar bulunulan ilin Valiligi veya ilçede Kaymakamlik araciligiyla olur.

Gerekli belgeler:

• Nüfus Cüzdan örnegi (Muhtardan tasdikli)
• Üç Resim ve Dilekçe ile müracaat edeceklerdir.

Kaymakamlik, kisiyle ilgili olarak (vergi, tapu, banka vb.) yazismalari yapar. Uygun görülmesi halinde Ankara TC Emekli Sandigi Genel Müdürlügüne intikal ettirir.

Emekli Sandigi, aylik baglanmasina karar verilmesi halinde, kisiye tanitim karti gönderir ve müracaat tarihinden itibaren geçerli olmak üzere maas baglar.

Her yil Bütçe Uygulama Talimati`nda belirlenen miktarlarda Saglik Kurulu raporuna göre ödeme yapilmaktadir. Asan kismi ilgili tarafindan karsilanir.

2003 Mali Yili Bütçe Uygulama Talimatina Göre Ödenen Miktar:

• Özelligi olmayan motorsuz tekerlekli sandalye 200.000.000 TL.
• Özelligi olan motorsuz tekerleksiz sandalye 700.000.000 TL.

Bagli bulunulan sosyal güvenlik kurumunca karsilanir. Herhangi bir sosyal güvenceye tâbi olmama halinde Sosyal Yardimlasma ve Dayanisma Vakiflarindan saglanmasi Valilik ve Kaymakamliklardan talep edilebilir.

Her yil Bütçe Uygulama Talimati`nda belirlenen miktarlarda Saglik Kurulu raporuna göre ödeme yapilmaktadir. Asan kismi ilgili tarafindan karsilanir.

2003 Malî Yili Bütçe Uygulama Talimatina Göre Ödenen Miktar: 750.000.000 TL`dir.

Cihazin kalibi ve pil bedelleri, ilgili uzman tabip raporuyla gerek görülmesi kaydiyla ödenebilir.

Bagli bulunulan sosyal güvenlik kurumunca karsilanir. Herhangi bir sosyal güvenceye tâbi olmama halinde Sosyal Yardimlasma ve Dayanisma Vakiflarindan saglanmasi Valilik ve Kaymakamliklardan talep edilebilir.

Sosyal güvenlik kuruluslarindan birine tâbi olunmasi halinde; söz konusu araçlarin bedeli bagli olunan sosyal güvenlik kurumu tarafindan ödenmekte olup, karsilanmayan kismi için Il veya ilçedeki Sosyal Yardimlasma ve Dayanisma Vakfina basvurulabilir. Herhangi bir sosyal güvenligi olmayan kisiler; Il veya ilçedeki Sosyal Yardimlasma ve Dayanisma Vakiflarina basvuruda bulunarak, söz konusu araçlarin bedelini talep edebilirler.

Muhtaç durumda olup , herhangi bir sosyal güvenligi olmayan kisiler; Il veya ilçedeki Sosyal Yardimlasma ve Dayanisma Vakiflarina basvuruda bulunarak, ayni ve nakdi yardimlardan yararlanabilirler.

Ayrica, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlügü`nce muhtaç durumdaki ailelerin çocuklarinin bakimina destek için ayni ve nakdi yardimlar yapilmakta olup, muhtaç olup, engelli çocugunun bakiminda güçlükler yasayan aileler bu yardimdan yararlanmak için Illerinde bulunan Il Sosyal Hizmetler Müdürlügüne müracaat edebilirler.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafindan ilgili yönetmelige dayanilarak verilen yardimin miktari 2002yili itibari ile 60.000.000 Tl.dir. Bu yardimdan yararlanmak için ilinizdeki Sosyal Hizmetler Il Müdürlügüne müracaat etmeniz gerekmektedir.

30.10.2005 tarihinde 25981 sayili Resmi Gazete`de yayimlanarak yürürlüge giren "Engelliler Veritabani Olusturulmasina ve Engellilik Bilgisinin Nüfus Cüzdaninda Yer Almasina Dair Yönetmelik" hükümlerine göre engelliler için kimlik karti Engelliler Idaresi Baskanligi tarafindan düzenlenmeyecektir. Bunun yerine Engellilik Bilgisinin yer aldigi Nüfus Cüzdani, Nüfus Müdürlükleri tarafindan verilecektir.

Engellilik bilgisinin yer aldigi Nüfsu Cüzdani, % 40 ve üzerinde çalisma gücü kaybi olan her yastaki engelliye verilmektedir. Engelli bilgisinin Nüfus cüzdaninda yer almasini isteyen engelli vatandaslarimiz, ikamet ettikleri ilin il Sosyal Hizmetler Müdürlügüne, saglik kurulu raporu asli veya onayli örnegi ve nüfus cüzdani asli ve fotokopisi ile müracaat edeceklerdir. Bu basvurusu sonrasi engelli bilgileri Sosyal Hiztler ve Çocuk esirgeme Kurumu tarafindan MERNIS veritabanina aktarildiktan sonra Engelli Vatandaslarimiz istemeleri halinde herhangi bir Nüfus Müdürlügüne basvurarak Nüfus cüzdanlarinda engellilik bilgisinin yer almasini saglayabilirler.

Baskanligimiz tarafindan mevcut engelliler için verilmis olan kimlik kartlari geçerlidir. Engelliler için kimlik kartinin içerdigi bilgilerin degismesi, kaybedilmesi, çalinmasi durumunda yeniden "engelliler için kimlik karti" düzenlenmez. Engellilik bilgisinin yer aldigi nüfus cüzdani, nüfus müdürlüklerinden talep edilir.

Engellilik Bilgisinin yer aldigi nüfus cüzdanini alabilmek için; 18/3/1998 tarihli ve 23290 sayili Resmî Gazete`de yayimlanan saglik kurulu rapor yönetmeligine göre alacaginiz saglik kurulu raporu asli veya onayli örnegi ve nüfus cüzdani asli ve fotokopisi ile ikamet ettiginiz ilin, Il Sosyal Hizmetler Müdürlügüne müracat ediniz.. Bu basvurusu sonrasi engelli bilgileri Sosyal Hizmetler ve Çocuk esirgeme Kurumu tarafindan MERNIS veritabanina aktarildiktan sonra Engelli Vatandaslarimiz istemeleri halinde herhangi bir Nüfus Müdürlügüne basvurarak Nüfus cüzdanlarinda engellilik bilgisinin yer almasini saglayabilirler.

Engel orani ile ilgili bilgilerinizde degisiklik olmasi durumunda, buna iliskin saglik kurulu raporu ile ikamet ettiginiz ilin il sosyal hizmetler müdürlügüne müracaat etmeniz yeterlidir. Bu bilgilerin bilgisayar ortamina girilmesinden sonra istediginiz bir nüfus müdürlügünden yeni engellilik bilgisinin yer aldigi nüfus cüzdaninizi alabilirsiniz.

Baskanligimiz tarafindan verilen Engelliler için Kimlik Karti kaybedildiginde yenisi düzenlenez. Bunun yerine Engellilik bilgisinin yer aldigi nüfus cüzdani, nüfus müdürlüklerinden talep edilir.

Engellilerin hangi hak ve indirimlerden faydalanacaklari, ilgili kurum, kurulus veya yerel yönetimler tarafindan belirlenir. Bu konuda zorunlu genel bir hak ve indirim söz konusu degildir. Bunun yaninda bazi Kamu kurumlarinin engellilere sagladigi kolayliklar asagida belirtilmistir. Bu indirimler ve/veya oranlari zaman zaman ilgili kurumlar tarafindan degistirilebilir.

• Engellilik bilgisi Ulusal Engelliler Veri Tabaninda tutulacagi için çesitli kurum, kurulus ve sivil toplum örgütlerinin engellilere yönelik hizmetlerinden (mesleki rehabilitasyon, yardim vs.) faydanabileceklerdir.
• Engellilik bilgisi MERNIS veritabaninda da tutulacagi için, MERNIS Veritabanini kullanan kamu kurum ve kuruluslari engellilere sagladiklari hak ve hizmetlerden faydalandirmak için engellilerden herhangi bir belge istemeyeceklerdir.
• Devlet Demir Yollari ana hat yolu trenleri ile seyahatlerde %20 indirim,
• THY ile seyahat halinde belirlenen esas dogrultusunda yaklasik %30 indirim,
• Turkcell ve Telsim cep telefonlarinda indirimli ücretle görüsme,
• Milli Parklar, Devlet Tiyatrolari, müzeler ve spor müsabakalarindan (refakatçisi ile birlikte) ücretsiz yararlanma.
• Bazi Belediyeler, engellileri iç hat otobüs, vapur vb. ulasim hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli faydalandirmaktadir.

Engellilik Bilgisinin Yer aldigi Nüfus Cüzdaninin veya Engelliler Için Kimlik Karti, saglik kurulu raporu yerine geçmez.

Engellilik bilgisinin Nüfus cüdaninizda yer almasi isteginize baglidir. Engellilik bilgisinin nüfus cüzdaninda yer almasini istemiyorsaniz engellilere taninan hak ve hizmetlerden saglik kurulu raporunu ibraz ederek faydalanabilirsiniz.

• Engellilik bilginizin Ulusal Engelliler Veri Tabaninda yer almasi durumunda, çesitli kurum, kurulus ve sivil toplum örgütlerinin engellilere yönelik hizmetlerinden (mesleki rehabilitasyon, yardim vs.) haberdar olabilecek ve bunlardan herhangi bir belge ibraz etmeksizin faydanabileceksiniz.

• Engellilik bilginizin MERNIS veritabaninda yer alamsi durumunda, MERNIS Veritabanini kullanan kamu kurum ve kuruluslarinin engellilere sagladiklari hak ve hizmetlerden faydalanmak için herhangi bir belge ibraz etmeden dogrudan faydalanabileceksiniz.

Engellilik Bilginizin Ulusal Engelliler Veritabani ve MERNIS Veritabaninda yer almasi için; 18/3/1998 tarihli ve 23290 sayili Resmî Gazete`de yayimlanan saglik kurulu rapor yönetmeligine göre alacaginiz saglik kurulu raporu asli veya onayli örnegi ve nüfus cüzdani asli ve fotokopisi ile ikamet ettiginiz ilin, Il Sosyal Hizmetler Müdürlügüne müracat ediniz.. Bu basvurusu sonrasi engelli bilgileri Sosyal Hizmetler ve Çocuk esirgeme Kurumu meslek elemanlari tarafindan Ulusal Engelliler Veritabanina ve MERNIS veritabanina girilecektir.

Engellilik Bilginizin Ulusal Engelliler Veritabani ve MERNIS Veritabaninda yer almasi için; 18/3/1998 tarihli ve 23290 sayili Resmî Gazete`de yayimlanan saglik kurulu rapor yönetmeligine göre alacaginiz saglik kurulu raporu asli veya onayli örnegi ve nüfus cüzdani asli ve fotokopisi ile ikamet ettiginiz ilin, Il Sosyal Hizmetler Müdürlügüne müracat ediniz.. Bu basvurusu sonrasi engelli bilgileri Sosyal Hizmetler ve Çocuk esirgeme Kurumu meslek elemanlari tarafindan Ulusal Engelliler Veritabanina ve MERNIS veritabanina girilecektir. Nüfus Cüzdani almak için nüfus müdürlügüne müracat etmeniz halinde nüfus müdürlügü size engellilik bilginizin nüfus cüzdaninda yer almasini isteyip, istemediginizi soracaktir. Engellilik bilginizin nüfus cüzdaninda yer almasini istememeniz durumunda bu bilgi nüfus cüzdaniniza yazilmayacaktir

Anatomik, fizyolojik, psikolojik ve sosyal bozukluklar sonucunda bireyin etkinliklerinde kalici azalma ya da kayiptir.

Engelli birey, dogum öncesi veya dogum sonrasi çesitli nedenlerle psikolojik, bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal yeteneklerinde belli ölçüde fonksiyon kayba ugramasi nedeniyle toplumsal yasama uyum saglamada ve günlük gereksinimleri karsilamada güçlükleri olan bireyi ifade etmektedir.

• Görme Engelliler
• Konusma Engelliler
• Isitme Engelliler
• Ortopedik Engelliler
• Sürekli Hastaligi Olanlar
• Zihinsel Engelliler
• Klinik Bakima Ihtiyaç Duyanlar
• Duygusal, Sosyal ve Ruhsal Sorunu Olanlar

Türkiye`de engelliligin nedenleri üç ana grup altinda toplanabilir:

Dogum Öncesi Nedenler:

• Sizde ve ailenizde var olan kalitimsal hastaliklar ,
• Akraba Evliligi ( Özellikle kalitimsal hastaligi olan akrabalar arasinda engellilik riski artmaktadir),
• Anne ve baba arasindaki kan ve RH uyusmazligi,
• Hamilelik sirasinda doktor tavsiyesi disinda ilaç kullanilmasi ,
• Annenin dogum yasinin 17`nin altinda veya 36 yasin üzerinde olmasi,
• Hamilelik sirasinda annenin sigara, alkol, uyusturucu kullanmasi,
• Annenin daha önceki dogumlarina ait kötü öykünün bulunmasi,
• Hamilelik sirasinda iyonize röntgen isinlara maruz kalma,
• Hamilelik sirasinda yetersiz beslenme,
• Hamilelik sirasinda atesli, bulasici hastalik geçirme,
• Hamilelik sirasinda kaza, asiri stres, zehirlenme ve travmaya maruz kalma,
• Gebeligin saglik elemanlari tarafindan takip edilmemesi ve gerekli testlerin yaptirilmamasi,
• Hamile kalmadan önce ve hamilelik döneminde alinmasi gereken folik asit gibi vitamin ve minerallerin eksikligi,
• Çok sayida ve sik hamile kalinmasi veya dogum yapilmasi,
• Annenin yüksek tansiyon, kalp hastaligi, seker hastaligi gibi hastaliklarinin bulunmasi.

Dogum Anina Ait Nedenler:

• Dogumun bir saglik kurulusunda, saglik elamanlarinca gerçeklestirilmemesi,
• Dogumun beklenen süreden önce ve güç olmasi,
• Bebegin düsük dogum agirligi ile dogmasi,
• Dogum esnasinda bebegin travmaya maruz kalmasi,
• Dogum esnasinda bebegin oksijensiz kalmasi. Dogum Sonrasi Nedenler:
• Dogumdan sonra çocugun agir hastalik geçirmesi,
• Yeni dogan bebegin saglik kontrolünden geçirtilmemesi ve gerekli testlerin yaptirilmamasi,
• Bebegin asilarinin düzenli olarak yaptirilmamasi,
• Agir dogum sariligi,
• Çocugun yetersiz beslenmesi,
• Ev kazalari,
• Is kazalari,
• Trafik kazalari,
• Zehirlenmeler,
• Dogal afetler,
• Terör Eylemleri,
• Savas.

• Evlenmeden önce bir saglik kurulusuna basvurarak engelli çocuk sahibi olma riskinizin bulunup bulunmadigini, hamile kalmadan önce nelere dikkat etmeniz gerektigini ögrenin.
• Dogum kontrol yöntemlerini kullanin ve planlayarak hamile kalin.
• Hamile kalmaya karar verdiginizde mutlaka bir doktora basvurun ve gereken testleri yaptirarak doktorunuzun tavsiyesine göre B12 ve Folik asit gibi vitaminleri kullanin.
• Sigara, alkol ve benzeri aliskanliklarinizi birakin.
• Beslenmenize dikkat edin.
• Ideal gebelik dönemi 20-29 arasindadir. 15 yasin altinda ve 35 yasin üstünde gebelik risklidir. Bu durumda gebelik süresinde doktor kontrolü altinda bulunmak önemlidir.
• Yüksek tansiyon, seker hastaligi, kalp hastaligi, guatr gibi hastaliklariniz varsa mutlaka doktor kontrolünde ve yakin takipte çocuk sahibi olun.
• Iyotlu tuz kullanin.
• Gebeliginiz süresince doktor kontrolü altinda bulunun.
• Dogumunuzu mutlaka bir saglik kurulusunda veya saglik elemani tarafindan yaptirin.
• Gebeliginiz süresince doktor tavsiyesi disinda ilaç kullanmayin.
• Yeni dogan bebeginizi saglik kontrolünden geçirin ve topuktan kan alinma yöntemiyle yapilan testler gibi gerekli testleri yaptirin.
• Bebeginizin asilarini mutlaka ve düzenli olarak yaptirin.
• Bebeginizin almasi gereken vitaminleri doktorunuza danisarak kullanin.
• Bebeginizi düzenli araliklarla saglik kontrolünden geçirin.
• Çocugunuzun dengeli ve yeterli beslenmesine özen gösterin.
• Çocugunuzun hem bedensel hem de ruhsal olarak gelisimine özen gösterin.
• Herhangi bir saglik sorununda mutlaka doktora basvurun. Geleneksel yöntemlerle iyilestirmeye çalismayin.
• Evinizde ve isyerinizde ve trafikte olasi kazalara karsi önleminizi alin.

Engellilik tanisi için resmi ve özel tam tesekküllü hastanelere basvurabilirsiniz. Bu hastanelerde size gerekli yönlendirme yapilacaktir. Engelliligün tanisi bu kuruluslardaki uzman kisilerden olusan bir ekip tarafindan konulur.

Erken tani kisinin hastaliginin klinik belirtilerinin ortaya çikmadigi veya ona aci ve sikinti vermeyen belirtilerin bulundugu dönemde hastaligin tanimi demektir. Taninin gecikmesi hastaligin agirlasmasina hatta tedavi olanaginin ortadan kalkmasina sebep olur. Genelde hastaligin baslangiç belirtileri kisiyi fazla rahatsiz etmez ve isinden alikoymazsa kisiler doktora basvurmakta gecikirler bunun nedeni kisilerin bazi belirtilerin çok önemli hastaliklarin baslangici olabilecegini bilmemesidir. Bazen kisilerin erken dönemde doktora basvurmasi da yeterli olmaz. Doktor hastaya zaman ayirip iyi sorgulama, tam fizik muayene ve gerekli laboratuar tetkiklerini yaptirmadikça erken tani olanagi da kaçmis olur.

Erken tani engelliligin, dolayisiyla kisinin fonksiyon kaybinin derecesinin artmasini önler veya düzelmesini saglar.Tani sürecinin gecikmesi; tani sonrasi yapilacak yardimlari, yani engellinün rehabilitasyonunu geciktirmektedir. Bu nedenle bireyin fonksiyonlarindaki kaybin derecesi artmakta ve diger fonksiyonlarda da yetersizlikler meydana gelmektedir.

Gebelikte:

• Demir eksikligi anemisi,
• Gebelik diabeti,
• Cinsel yolla bulasan hastaliklar,
• Rh uyusmazligi,
• Böbrek enfeksiyonlari.

Bebeklik ve çocukluk çaginda:

• Gelisme geriligi,
• Isitme ve görme bozuklugu,
• Kalitsal, metabolik ve endokrin hastaliklar ( Fenilketonüri, hipotroidi),
• Diger hastaliklar (Akdeniz anemisi, orak hücreli anemi, demir eksikligi anemisi) ,
• Dogustan kalça çikigi ,
• Dogustan kalp hastaligi,
• Omurga anomalileri , zeka geriligi, ögrenme güçlügü ,
• Inmemis testis ,
• Beslenme bozuklugu ,
• Nörolojik bozukluklar (Cerebral Palsy, müsküler distrofi)

Genç yetiskinlik döneminde:

• Meme ve serviks kanseri,
• Anemi,
• Madde bagimliligi,
• Meslek hastaliklari.

Yetiskinlik ve yaslilik döneminde:

• Hipertansiyon,
• Kalp ve damar hastaliklari,
• Seker hastaligi,
• Testis ve prostat kanseri,
• Glokom,
• Kolon kanseri.

• Fenilketonüri, hipotiroidi, galaktozemi, biotinidaz eksikligi, konjenital adrenal hiperplazi gibi bir grup metabolik hastalik tanisi yenidogan döneminde konuldugunda ve tedaviye baslanildiginda zihinsel engel önlenmekte, hastalar tamamen saglikli bireyler olarak topluma kazandirilabilmektedir. Bu amaçla dogumdan sonra ucuz ve pratik tarama testleri, bebeklerin topuklarindan "Guithrie karti" adi verilen özel filtre kagidina birkaç damla kan alinarak uygulanmalidir. Fenilketonüri ve konjenital hipotiroidi, 60`li yillardan itibaren bir çok ülkenin yenidogan tarama programlarinda, hiçbir yenidogan atlanmaksizin devlet destegi ile taranmasi önerilen, sik rastlanilan iki hastaliktir.
• Yenidogan hipotiroidi taramasi; konjenital hipotiroidi hastaliginda da erken tani ve tedavi ile zihinsel engelli, cücelik ve nörolojik sekel gibi önemli bozukluklarin gelisimi önlenmektedir.
• Yenidogan biotidinaz eksikligi taramasi; biotidinaz eksikligi 1984 yilinda tanimlanan, tedavisi geciktiginde görme, isitme ve/veya zihinsel engel olusturabilen ve ölüme yol açabilen bir metabolik hastaliktir. Tarama testi kolay, tedavisi ucuz olan bu hastaligin yenidogan taramasina bir çok ülkede 1989 yilinda baslamistir.
• Yenidogan taramasi ile yakalanamayan hastalik durumlarinda; Santral sinir sistemi dejeneratif hastaliklari, lizozomal depo hastaliklari, organik asidemiler, mitokondrial ve perokzizomal hastaliklara bagli olarak, çesitli tip ve derecelerde engel gelismis olsa da birçok dogumsal nörodejeneratif ve nöromüsküler hastalik tani konulmasi ile olusan engellilik halinin kismen geriye döndürülmesi, hastalarin egitilebilir ve ögretilebilir bir duruma getirilerek özel egitim kurumlarina gönderilmeleri, hastaligin ilerlemesinin engellenmesi, indeks vakanin saptanarak aileye prenatal tani sansi saglanmasi mümkündür.
• Kan hastaliklarina yönelik tarama programlari; kalitsal kan hastaliklari örnegin, talesemiler, orak hücreli anemiler ve benzeri kan hastaliklari için özellikle ülkemizin bazi bölgelerinde oldugu gibi akraba evliliginin sik oldugu yörelerde görülmektedir.

Bu kan hastaliklarinin erken tanilanmasina yönelik olarak uygulanan tarama testleriyle bu tür kan hastaliklarina yakalanma olasiligi azalmaktadir.

Yenidoganlarda Isitme Engelinin Erken Tanisinda Otoakustik Emisyonun Kullanilmasi:

Isitme engeli ile dogan bir bebegin gelecegi 12. aydan önce kaybinin tespit edilerek cihaz takilip egitilmesine baglidir. Bu çocuklar için zamaninda önlemler alinmazsa bir çogu için ana dilini ögrenip sosyal ve bilissel becerilerini yeterince kazanmasi okul ve sosyal hayatinda basarili olmasi zorlasmaktadir. Yenidoganlarda isitme engelinin erken tanisinda otoakustik emisyon testi kullanilarak isitme engeli çocuklugun erken yaslarinda fark edilmekte ve gerekli önlemler alinabilmektedir. Bu yolla erken müdahale edilen çocuklarin okul yasamlarinda daha basarili olduklari ve toplumda üretici bireyler haline geldikleri görülmektedir.

K Vitamini uygulanmasi:

Yenidogan bebeklerin karsilastigi ve hayatinin kalan dönemlerinde önemli sorunlara, zihinsel ve motor engellilige neden olan intrakranial kanamanin en önemli nedeni K vitamini eksikligine bagli gelisen kanama bozukluklaridir. Hidrosefali gelisimine neden olabilen intrakranial kanamanin diger önemli komplikasyonlari arasinda konvüzyonlar, gelisim geriligi sayilabilir. Bu hastaliklar, dogum sonrasinda uygulanacak K vitamini ile kolaylikla önlenebilmektedir.

Yeni dogan sariligi:

Gebelik öncesi anne ve babanin kan grubunun bilinmesi, yeni dogan döneminde sarilik gelisme ihtimali olan bebeklerin tahmin ve erken müdahale edilmesine yardimci olabilir. Kernikterus gelisimi ile zihinsel engellilige ve isitme kayiplarina neden olabilen yeni dogan sariligina erken müdahale edilebilmektedir

Asilama:

Çocukluk çagi asi programi ile çocukluk çaginda sik karsilasilan hastaliklardan korunmakta, çocuklarimizin büyüme ve gelismelerinde olumsuz etkisi olabilecek, ilerde zihinsel veya motor engellilige neden olabilecek hastaliklar önlenmis olmaktadir. Çocuk felcinin görülmesi, çocuklarimizin sakat kalmasina neden olan hastaliklar asi ile önlenebilmektedir. Avrupa kitasinda tek polio görülen ülke olarak Türkiye`nin rapor edilmesi ülkemizin hak etmedigi elestiriler almasina neden olmaktadir. Kizamik gibi ülkemiz çocuk ölümlerinde ikinci sirada yer alan pnömoni ve ileri dönemde sub akut sklerozan panensefalit (SSPE) gibi agir nörolojik sekellere neden olabilen bir hastaliklar asilama ile önlenebilmektedir.

Ileri tetkiklerin yapilabilecegi tam tesekküllü bir saglik kurulusuna basvurarak, taninin konulmasi ve erken dönemde tedavi ve rehabilitasyonunun baslatilmasi için gerekli islemleri baslatmak gerekmektedir.

Hamilelik döneminde bebegin fiziksel ve zihinsel engelli olup olmadiginin saptanmasidir. Birey dünyaya gelmeden önce genetik hastaliklarin tanisina ve dolayisiyla tedavisine imkân saglamak üzere genetik hastaliklarin dogum öncesi veya dogum sonrasi tanisini saglayarak, anne ve çocuk sagligini korumaktir.

• Ailesinde, çocugunda veya kendisinde kalitsal hastaligi olanlar,
• Hamilelik sirasinda radyasyona maruz kalma ilaç kullanma, Ileri yasta hamile kalma(35 yas üstü) vb. nedenlerle risk altinda olanlar.

Üniversiteler bünyesindeki Genetik Danisma merkezlerinin isim ve telefonlari için tiklayiniz.

Dogustan veya sonradan herhangi bir nedenle meydana gelen yaralanma ve hastalik sonrasi olusan özrü ortadan kaldirmak veya en aza indirmek ve kisinin evinde isinde ve sosyal yasantisinda kendine ve topluma yeterli olabilmesini saglamak amaciyla yapilan tibbî fiziksel psiko sosyal ve meslekî çalismalardir.

• Sagligin korunmasi, gelistirilmesi ve tekrar kazanilmasini saglar,
• Bozukluk ve hastaliklarin olusmasini önler,
• Meydana gelen engel veya hastaligin ilerlemesini önler,
• Sosyal ve çevresel engellerin önlenmesini ve ortadan kaldirilmasini saglar,
• Hastalik ve özrün etkilerini en aza indirmeye çalisir,
• Kisilerin geriye kalan fonksiyonel kapasitelerini en üst düzeye çikarmaya, bozulmus fonksiyonlarini telafi etmeye çalisilir,
• Kisilerde ortaya çikabilecek ikincil özrü önler,
• Kisinin yasam kalitesini mümkün olan en iyi düzeye getirmeye çalisir,
• Kisinin evinde, isinde, sosyal yasantisinda mümkün oldugunca bagimsizligini saglar,
• Kisinin yalnizca fiziksel düzenlemeleriyle ilgilenmez, bütün yasam hünerlerindeki potansiyelinin açiga çikmasina yardim eder,
• Kisinin mümkünse eski isine dönmesini, degilse uygun bir is alaninin seçilmesini, meslekî danismanligi, meslekî egitimi ve ise yerlestirilmesini ve is yerinin ve kisinin ise uyumunu saglar,
• Hareketsizlik nedeniyle ortaya çikmasi muhtemel metabolik, dolasim, solunum, kas iskelet sistemi, üriner sistem ve ruhsal bozukluklari, saglik durumunun azalmasini ve çok amaçli aktiviteler için geriye kalan fonksiyonel kapasitenin kullanilamamasina yol açacak nedenleri önler,
• Kisinin günlük yasaminda olabilecek en iyi düzeye gelmesini, dogal çevresi ve evinde kendine yetmesini ve toplumla bütünlesmesini saglar,
• Kisinin tüketici konumundan üretici konuma geçmesini saglar,
• Kisinin ailesini ve çevresini de kapsar. Böylece kisinin çevresinin bilgilenmesi ve bilinçlenmesini saglar.

Rehabilitasyon hizmetleri büyük sehirlerde resmi ve özel hastanelerde rehabilitasyon hizmeti verecek ekibin bulundugu servislerde ayaktan gelen hastalarin rehabilitasyonu, yatan hastalarin rehabilitasyonu seklinde, özel ve resmi rehabilitasyon merkezlerinde, özel kliniklerde, okullarda, bakim evlerinde, banka ve fabrika gibi kuruluslarin rehabilitasyon ünitelerinde verilir.

Iyi bir rehabilitasyon programi tanilama sürecini takiben mümkün olan en erken sürede baslanmalidir. Rehabilitasyon programina baslama süresi programin basari sansini etkileyen en önemli etkenlerden biridir. Bu süre uzadikça programin basari sansi azalir.

Yaralanma ve hastalik sonrasi kisilerin rehabilitasyonunda engel durumunun ortadan kaldirilmasi her zaman mümkün degildir. Özre ragmen kisinin mevcut potansiyelini en iyi sekilde kullanarak ev, is ve sosyal yasamin gereklerini bagimsiz ve yeterli bir sekilde sürdürebilmeleri için, rehabilitasyon programi hasta evine döndügünde gerçek yasam kosullarinda da devam etmelidir. Rehabilitasyon kisinin ihtiyaçlarina göre ÖMÜR BOYU devam eden bir süreçtir.

Rehabilitasyon hizmeti, tibbî rehabilitasyon merkezlerinde verilmektedir. Bunlara ek olarak Özel Rehabilitasyon Merkezleri de bu hizmeti vermekte ve Emekli Sandigi, Sosyal Sigortalar Kurumu saglik raporuna binaen ücretin önemli bir bölümünü karsilamaktadir. Saglik Bakanliginin, Silahli Kuvvetlerin ve SSK `nin yukarida belirtilen merkezlerinde toplam 1987 yatak ile Rehabilitasyon hizmeti yürütülmektedir. Numune Hastanesi bünyesinde Az Görenlerin Rehabilitasyonuna yönelik çalismalar Körlükle Mücadele Ulusal Referans Merkezinde baslatilmistir. Bunlarin disinda ; Istanbul ilinde Aci Badem Hastanesi, Haydarpasa Numune Hastanesi ve Özel Göztepe Hastanesinde klinik olarak, Ankara ilinde Güven Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi ile rehabilitasyon hizmeti verilmektedir.

Basbakanlik Engelliler Idaresi koordinasyonuyla engellilerin agiz ve dis sagligina yönelik olarak Ankara`da Ankara Hastanesi 75. Yil Agiz ve Dis Sagligi Merkezi`nde Kasim 1998 tarihinde Engelli Dis Klinigi açilmistir.

Her türlü engelli vatandasimiza hizmet verecek kapasite, donanim ve personel ile yeterli hâle getirilmis dis klinigi hâlen hizmetine devam etmektedir.

• 75. Yil Agiz ve Dis Sagligi Merkezi
Talatpasa Bulvari Cebeci/ANKARA (Ankara Hastanesi Yani)
Telefon : 0312 362 58 58

• Ankara Üniversitesi Dis Hekimligi Fakültesi

• Confi - Dent Agiz ve Dis Sagligi Klinigi, açmis oldugu " Special Care Dental Unit" bölümüyle engellilere yönelik hizmet vermektedir.
Büyükdere Cad. Akinci Bayiri Sokak. No.12\ 1-2
Mecidiyeköy - ISTANBUL
Telefon: 0212 274 22 57

18 Mart 1998 Tarih ve 23290 Sayili resmi gazetede yayinlanan "Engelliler Verilecek Saglik Kurulu Raporlari Hakkinda Yönetmelik" ile saglik kurulu raporlarinin usul ve esaslari belirlenmistir. Raporun geçerlilik süresi kalici hastalik veya engelliler için raporun bir defa verilmesi yeterlidir. Ancak engel durumunun degismesi alinde rapor ve buna bagli çalisma gücü kaybi orani yeniden belirlenir.

Engellilerin kamu kurum veya kuruluslarinca resmi yazi ile gönderilmesi veya dogrudan rapor verecek olan hastanenin bastabipligine müracaat etmeleri gerekir.

Saglik kurulu raporu vermeye yetkili hastaneler ekli listededir. Saglik Bakanligi tarafindan 10 Haziran 1998 Tarihinde Genetik hastaliklar tani merkezleri yönetmeligi yayinlanmis olup özel tani merkezleri açilmasi saglanmistir.

Bu konuda basvuru sahibi iki sekilde yönlendirilmektedir:

1) Yesil Kart: Herhangi bir sosyal güvenlik kurulusunun (Sosyal Sigort